Overview
Jeleń szlachetny (Cervus elaphus) to gatunek zwierząt kopytnych występujący powszechnie na terenach trawiastych, leśnych i krzewiastych strefy umiarkowanej w Europie, Afryce Północnej i Azji Środkowej. Wprowadzono go również w Ameryce Południowej i Oceanii. Jelenie szlachetne charakteryzują się rudobrązowym umaszczeniem, które na spodzie ciała jest jaśniejsze. Mają duże, szpiczaste uszy, duże oczy i długi pysk. Gatunek wykazuje dymorfizm płciowy: samce są większe od samic, a para posiadanych przez nie szerokich, rozgałęziających się rogów przybiera kształt litery U. W zależności od regionu i warunków środowiskowych, osobniki gatunku mogą znacznie się różnić wielkością. Samce mierzą zazwyczaj od 175 do 250 cm i ważą od 160 do 240 kg, a ich poroże ma od 60 do 80 cm. Samice mierzą od 160 do 210 cm i ważą od 120 do 170 kg.
Found in Europa, Azja, Afryka
Regions
Biomes
Wymagania wybiegu
Male
Female
Juvenile
Potrzeby wybiegu
Size
Wysokość w kłębie: 1.14 to 1.22 m
Teren
Juvenile weight
36.25 kg
Measured as Wysokość w kłębie. The person stands 1.75 m tall for scale.
Dieta i urozmaicenie
Barrier grade
Grade 2 of 5
Minimum height
1.25 m minimum
Climbing & water
Climb proof
Not needed
Water barrier
Not allowed
Czerwona Lista IUCN
Minimum area
Land
360 m² + 45 m² na każde dodatkowe zwierzę
Shelter
10 m² na zwierzę
Environment
Temperature
-5 do 28°C
Plant coverage
15-100%
Enclosure
Wybieg
Terrain
- Trawa 30-100%
- Trawa: długa 25-100%
- Piasek 0-20%
- Gleba 0-60%
- Skała 0-20%
- Podmokłe 0-10%
Zachowania społeczne i rozmnażanie
Uwagi dla dozorców
- Siano
- Pokarm dla roślinożerców
Water sources
Brak wpisów.
Conservation
Grupa i rozmnażanie
Najmniej zagrożony
Least concern
Critically endangered
Jeleń szlachetny należy do gatunków najmniej zagrożonych, ale w niektórych miejscach, w których dawniej występował jest uznawany za wymarłego. Populacje tego zwierzęcia zostały na wielu obszarach znacznie ograniczone w wyniku nadmiernych polowań, wylesiania i rozwoju rolnictwa. Wiele programów ochrony przyrody realizowanych od XX wieku – takich jak wprowadzenie regulacji prawnych i łowieckich, odnawianie siedlisk i ustanowienie obszarów chronionych – przyczyniło się do przywrócenia jelenia szlachetnego na jego rodzime tereny. Obecnie zwierzęta te dobrze prosperują w wielu regionach, z których wcześniej zniknęły, często dzięki inicjatywom, które mają na celu przywrócenie naturalnych procesów ekologicznych. Projekty reintrodukujące odgrywają kluczową rolę w odbudowie populacji jelenia szlachetnego w regionach, gdzie naturalna rekolonizacja była wcześniej mało prawdopodobna z powodu fragmentacji siedlisk i barier tworzonych przez człowieka. Wszystkie te działania pomagają odbudować bioróżnorodność oraz wzmacniają rolę jelenia szlachetnego jako „inżyniera ekosystemu”, przyczyniając się do kształtowania dynamiki roślinności, rozsiewania nasion oraz obiegu składników odżywczych. Choć przed ekologami wciąż stoi wiele wyzwań, programy ochrony jelenia szlachetnego uważane są za jedne z najbardziej udanych działań na rzecz europejskich dzikich zwierząt.
Zoopedia sketchbook
Ciekawostki o zwierzęciu
Keeper notes
Jelenie szlachetne żyją w grupach o różnym składzie i w zależności od dostępności pożywienia i pory roku mogą tworzyć luźne stada liczące nawet 400 osobników. Spokrewnione ze sobą samice i ich potomstwo tworzą ściśle powiązane grupy, natomiast młode samce żyją w grupach kawalerskich. Starsze samce zwykle wiodą samotniczy tryb życia, a w sezonie rozrodczym skupiają wokół siebie harem. Okres godowy jeleni szlachetnych przypada na późne lato. Samce zaciekle bronią przed rywalami rodzinnych grup spokrewnionych samic; wydają z siebie ryki, które przyciągają samice i odstraszają inne samce. W ramach pokazu dominacji może dojść nawet do walk i uderzania porożami o poroża rywali. Dominujący samiec z reguły broni około 6 gotowych do rozrodu samic. Samica pozostaje w ciąży od 240 do 262 dni, po czym opuszcza stado, aby urodzić cielę w samotności. Pozostaje z dala od grupy przez 16 dni, ukrywając młode w zaroślach i regularnie wracając do niego, by je nakarmić. Po upływie 16 dni jelonki wracają do stada i zaczynają żywić się trawą. W wieku 2 miesięcy zostają całkowicie odstawione od mleka matki. Młode staje się niezależne, gdy osiąga rok, a w wieku 16 miesięcy osiąga dojrzałość płciową. Samice pozostają w grupie matki i z reguły parzą się po raz pierwszy po osiągnięciu 2 roku życia. Samce prowadzą samotniczy tryb życia lub dołączają do stada kawalerskiego. Tego typu grupy zwykle składają się z od 4 do 10 osobników w wieku do 4-5 lat. W ramach grupy kawalerskiej samce uczą się demonstrować dominację i walczyć. Rzadko udaje im się spłodzić potomstwo przed 4-5 rokiem życia; dopiero wówczas wykształca się w pełni ich poroże, co umożliwia im rywalizację o samice.
Group and breeding
Group
Group name
Herd
Group size
3-9 (maks. 1 samiec, samice do 8)
Male bachelor group
1-10
Female bachelor group
1-15
Offspring dispersal
Męskie potomstwo
Lifecycle and breeding
Life expectancy
20-27 lat
Age of sexual maturity
4 l.
Age of sexual sterility
Śmierć
Gestation or incubation
8.2 mies.
Interbirth period
3.8 mies.
Wielkość miotu
1
Mating system
Poligynia
Mating season
Jesień
Reproduction in captivity
Łatwe
Colourmorphs
- Osobnik melanistyczny
- Osobnik leucystyczny
Dominance
dominujące, żyjące samotnie samce rywalizują o haremy
Powiązane zwierzęta
Research levels
| Level | Unlocks | Research gate |
|---|---|---|
| Level 1 | Thriving Requirement 1: at least 5 objects or plants with the Bushes tag | |
| Level 2 | Red Deer Fact Sheet | |
| Level 3 | Thriving Requirement 2: at least 10 objects or plants with the Grass tag | |
| Level 4 | Thriving Requirement 3: Food Grade 2; Fertility Level 1 (+15% fertility) | Before this level: an Observation Network (Observation Platform) in Scottish Highlands and this species released in Scottish Highlands |
| Level 5 | Thriving Requirement 4: at least 50% native plants | |
| Level 6 | Thriving Requirement 5: at least 3 objects or plants with the Trees tag; Fertility Level 2 (+30% fertility) |
Researched by
Weterynarze
Researched at
Wybieg lub ekspozycja oraz Centrum badawcze
Wildlife Reserve
Szkockie Highlands
Every level of this species' research, with its unlock conditions.
Release groups
Valid release groups
| Group | Type | Animals |
|---|---|---|
| Mixed Group | Mixed group | 2 to 4 males, 2 to 12 females |
| Maternal Family Group | Female group | 4 to 6 females |
Release requirements
| Requirement type | Requirement |
|---|---|
| Ecosystems Required | Either Pastures or Mixed Lowland Forest |
Ecosystems
Release groups, reserve requirements and the roles this species fills.
Animal facts
- Jelenie szlachetne pełnią kluczową rolę w ekosystemie, gdyż utrzymują pod kontrolą roślinność, roznoszą nasiona i stanowią pożywienie dla populacji drapieżników i padlinożerców.
- Podczas sezonu rozrodczego samce jelenia wydają głośne ryki, które mają na celu utrzymanie haremu oraz odstraszanie rywali.
- Kopyta nowo narodzonego jelenia szlachetnego są miękkie, dlatego przez pierwsze 16 dni, zanim kopyta stwardnieją, jelonki rzadko chodzą.
- Młode jelenia szlachetnego po urodzeniu są ubarwione w cętki, co zapewnia im kamuflaż; zanika on do czasu ukończenia 5 miesiąca życia.
- Jelenie szlachetne co roku zrzucają poroże; podczas odrastania jest ono pokryte skórą, tak zwanym scypułem, co zapewnia dopływ krwi i składników odżywczych do rosnących kości.
Taxonomy
Class
Order
Family
Genus
Species