Overview
Zając bielak (Lepus timidus) to średnich rozmiarów zajęczak pochodzący z północnej i środkowej Eurazji, którego zasięg występowania rozciąga się od Szkocji i Skandynawii, przez Rosję po północne tereny Chin, Mongolię i japońską wyspę Hokkaido. Zamieszkuje rejony górzyste – preferuje chłodne klimaty i obszary z gęstymi zaroślami (wrzosami, krzewami) lub skałkami. Zające są dobrze przystosowane do środowisk, w którym występuje śnieg, ponieważ dysponują sezonowym kamuflażem – ich futro jest białe zimą i brązowe lub szare latem. Ciało dorosłych osobników mierzy od 45 do 65 cm, a ogon – 5-10 cm. Samice ważą od 3 do 4,2 kg i są z reguły większe od samców, których waga wynosi od 2,5 do 3,8 kg.
Found in Europa, Azja
Regions
- Arktyka
- Azja
- Europa
Wymagania wybiegu
Male
Female
Juvenile
Potrzeby wybiegu
Size
Od nosa do zadu: 0.5 to 0.55 m
Measured as Od nosa do zadu. The person stands 1.75 m tall for scale.
Dieta i urozmaicenie
Barrier grade
Grade 1 of 5
Minimum height
1.25 m minimum
Climbing & water
Climb proof
Not needed
Water barrier
Allowed
Water barrier size
3 m wide, 1 m deep
Czerwona Lista IUCN
Minimum area
Land
200 m² + 90 m² na każde dodatkowe zwierzę
Shelter
5 m² na zwierzę
Environment
Temperature
-30 do 25°C
Plant coverage
15-100%
Enclosure
Wybieg
Terrain
- Trawa 30-100%
- Trawa: krótka 25-100%
- Piasek 10-30%
- Gleba 0-40%
- Skała 0-40%
Zachowania społeczne i rozmnażanie
Uwagi dla dozorców
- Siano
- Pokarm dla roślinożerców
Enrichment items
Conservation
Grupa i rozmnażanie
Najmniej zagrożony
Least concern
Critically endangered
Zając bielak należy do gatunków najmniej zagrożonych. Kluczowe zagrożenia dla tych zwierząt stanowią utrata siedlisk, zmiany klimatyczne, konkurencja z obcymi gatunkami wprowadzonymi do środowiska oraz niezrównoważony odstrzał. W Wielkiej Brytanii błędnie uważano, że zając bielak przyczynia się do roznoszenia chorób wśród pardwy szkockiej, przez co zorganizowano jego odstrzał na dużą skalę. Zmiany klimatyczne przyczyniają się do kurczenia się siedlisk oraz zwiększonego kontrastu między barwą sezonowego futra zajęcy a śniegiem, przez co zwierzęta te są bardziej narażone na atak drapieżników. W Europie Środkowej zagrożeniem dla tego odizolowanych populacji tego gatunku jest także krzyżowanie się i konkurencja z zającem szarakiem. W Szkocji zając bielak został od 2020 roku objęty pełną ochroną prawną: zabijanie tych zwierząt bez zezwolenia jest nielegalne. Działania na rzecz ochrony siedlisk na wrzosowiskach górskich i torfowiskach wspierają lokalne populacje. Próby reintrodukcji tego gatunku przynoszą jak na razie mieszane skutki. Aby zapewnić przetrwanie zająca bielaka w perspektywie długoterminowej w Europie i Azji niezbędne są ciągłe badania, monitorowanie, odnawianie siedlisk, a także działania ograniczające negatywny wpływ zmian klimatycznych i zapobieganie krzyżowania się gatunków.
Zoopedia sketchbook
Ciekawostki o zwierzęciu
Keeper notes
Zające bielaki co do zasady prowadzą samotniczy tryb życia, ale spotykają się z innymi osobnikami podczas sezonu rozrodczego, a czasami też przy źródłach pożywienia, gdy jego dostępność jest niska. Sezon rozrodczy zająca bielaka trwa, w zależności od klimatu i szerokości geograficznej, od stycznia do września. W tym czasie zwierzęta z tego gatunku prezentują liczne rytuały godowe, w tym słynne „boksowanie” widoczne często wiosną – w ten sposób samice odganiają natrętnych samców lub sprawdzają ich wytrzymałość. Samce gonią razem samice, tworząc tymczasowe, liczne grupy. Pomimo tej rywalizacji to samice dominują podczas okresu godowego i często to one inicjują lub odrzucają zaloty. Po kopulacji samica zachodzi w ciążę, która trwa około 47-54 dni; w sprzyjających warunkach może urodzić miot nawet 4 razy w roku. W każdym z nich z reguły rodzi się od 1 do 4 młodych. Samica nie buduje gniazda – zamiast tego umieszcza każde młode w osobnym, płytkim zagłębieniu, aby w ten sposób zniwelować ryzyko ataku drapieżników. O zmierzchu odwiedza je na chwilę, by je nakarmić, ale poza tym bezpieczeństwo potomstwu mają zapewniać kamuflaż i bezruch. Młode zostają odstawione od mleka matki po 3-4 tygodniach i bardzo szybko rosną, osiągając dojrzałość płciową w wieku 6-8 miesięcy; z reguły biorą udział w okresie rozrodczym już następnej wiosny.
Group and breeding
Group
Group size
1-5 (samce do 4, samice do 4)
Male bachelor group
1-5
Female bachelor group
1-5
Offspring dispersal
brak
Lifecycle and breeding
Life expectancy
4-10 lat
Age of sexual maturity
1 rok
Age of sexual sterility
Śmierć
Gestation or incubation
1.6 mies.
Interbirth period
10.4 mies.
Wielkość miotu
1-4
Mating system
Promiskuityzm
Mating season
Wiosna i lato
Reproduction in captivity
Bardzo łatwe
Dominance
dominacja samic
Powiązane zwierzęta
- Zające bielaki mają duże, przystosowane do śniegu łapy, dzięki którym są w stanie biegać po jego powierzchni bez zapadania się.
- Zające bielaki są niezwykle szybkie – potrafią rozwijać prędkość do 64 km/h i doskonale radzą sobie na stromych górskich zboczach.
- Przed udaniem się na spoczynek zające bielaki biegają w chaotycznych zygzakach, aby utrudnić drapieżnikom ich wytropienie.
- W przeciwieństwie do innych gatunków zajęczaków młode zające bielaki rodzą się pokryte futrem i z otwartymi oczami.
- Zające bielaki to zwierzęta nocne – podczas dnia ukrywają się w płytkich zagłębieniach w ziemi, zwanych kotlinkami.
Taxonomy
Class
Order
Family
Genus
Species
